Anemiaren zorabioari ez

| | Uncategorized @eu

Hemoglobinaren kontzentrazio baxua da anemia, globulu gorrien gainbehera dakarren gaixotasuna. Ondorio arinak zein larriak eragin ditzake. Dieta desegoki batek sortzen duen kasuetan, anemiari aurre hartzea badago, betiere burdinan aberatsa den dieta bat eginez.

Anemia ferropenikoa hemoglobinaren kontzentrazio baxua izatea da; galera horrek globulu gorri gutxiago sortzea dakar. Hemoglobina burdina daukan proteina da; beraz, globulu gorriek oxigenoa garraiatzen dute gorputzeko zelula guztietara.

B12 bitamina, azido folikoa eta burdina ez badago, globulu gorri gutxiago izango dira organismoan, bitamina eta mineral horiek ezinbestekoak baitira globulu gorriak ekoizteko.

Zergatik gertatzen da anemia?

Arrazoi askogatik izan daiteke anemia: hezur muinaren gaixotasunagatik, globulu gorrien desegiteagatik edo genetika arazoagatik. Elikadura desegokiak ere sor dezake anemia, burdina, bitamina B12 eta azido foliko ezaren ondorioz. Horiek elikagaien bidez lor daitezke.

Anemia karentziala: motak eta sintomak

Hiru motatakoa izan daiteke:

Burdinaren gutxiegitasuna edo ferropeniko anemia.

Azido folikoaren gutxiegitasuna.

B12 bitaminaren gutxiegitasuna.

Hirurak dakarte sintomatologia berbera: ezaguna da anemia dutenen neke orokorra, baina, horrez gain, ilea erortzea, azazkalak ahultzea eta azala zuritzea dira anemia izatearen ondorioak. Eragiten dituen beste sintoma batzuk hauek dira: arnasa hartzeko arazoak, buruko mina eta kontzentrazio arazoak. Kasu larrienetan, arranpa hanketan, zorabioak eta lo egin ezina azaltzen dira; suminkortasuna, nekea, jateko gogo eza, ahoan ultzerak, beherakoak eta muskulu ahultasuna ere agertzen dira. Zenbait gaixotasun sortu edo areagotu dezake anemiak, esaterako, zeliakiak, urdaiako ultzerak, kron gaixotasunak edo hileroko oparoak.

Anemia eta dieta

Dieta desegoki batekin lau hilabetean anemia azalduko da, epe horretan gorputzeko depositu guztiak bukatzen baitira. Anemiaren arrazoia dietetikoa ez bada, medikua eta tratamendu farmakologikoa beharko da, kudeaketa dietetikoaz gain. Anemiaren arrazoia dieta desegokia bada, erraz konponduko da, dieta orekatua hartuz, folatoan, burdinan eta B12 bitaminan aberatsak diren elikagaiak janez.

Esnea erdi-gaingabetua, osorik edo esnegainarekin aberastuta baino gomendagarriagoa da.

Haragia, arraina eta arrautzak eta beraien deribatuak hartu behar dira (arraina eta okela gantz asko gabe).

Barazkiak (batez ere hosto berdeko barazkiak), entsaladetan edo erdi gordinik, beren bitamina ez galtzeko.

Labore guztiak dira onak; opil industrialak salbuestu behar dira. Lekaleak eta patata, laboreak bezalaxe, azido folikoan aberatsak dira, baita C bitaminan ere.

Oliba olioa, ekilore olioa eta gurina-margarina neurrian hartu behar dira.

Garagardo legamia eta artoaren germena.

Gibela, burdinan aberatsa delako.

Ez da hartu behar edari alkoholdunik.

Platerak ontzeko, espeziak erabili behar dira: albahaka, kuminoa, estranola, erramua, ezkaia, oreganoa…

Burdin guztiak ez dira berdinak

Anemia izanez gero, burdina hartu behar da, baina kontuan izan behar da burdin guztiak ez direla berdinak. Haragian, arrainan eta mariskoan dagoen burdina hobeto xurgatzen da. Animalietatik datozen elikagaien burdinari hemo burdina deitzen zaio, eta jaten dugunetik %25 xurgatzen da. Landareetatik datorren burdinaren %5 xurgatzen da soilik; beraz, nahiz eta elikagai horiek burdin asko izan (lekaleak, adibidez) ez da ondo xurgatzen burdin hori.

Hala ere, C bitaminak hobetzen du burdina xurgatzea; beraz, C bitamina asko duten elikagaiak hartzen badira, hemo ez den burdinaren absortzioa hobea izango da. Esate baterako, lekaleak jaterakoan tomate entsalada bat jaten badugu edo postre moduan lanranja bat jaten badugu, hemo ez den burdina hemo burdin bihurtuko da bere absortzioa hobetuz. Hori aukera ona da, batez ere dieta begetarianoa egiten dutenentzat.

Zenbait elikagaik ere burdinaren absortzioa trabatzen dute, esaterako, filatoak eta taninoak. Lehenengoak, labore integraletan eta lekaleetan daude; bigarrenak, berriz, tean, kafean eta ardo beltzean.

Laburbiltzeko: burdina baxua duten pertsonek kontu handia izan behar dute ohikoa daukaten dietarekin, hartzen dituzten elikagai motekin eta horien konbinazioekin.